فتنه مشترک لفظی است که در معانی متعددی بکار برده شده است:

1-مثلاٌ در مورد امتحان،حتماٌ حادثه شدیدی بوجود می آید تا انسان در آن امتحان شود.

2-عذاب نیز یک نوع شدت و فشار است.

3-فریب نیز به همین معنی باز می گردد،زیرا بوسیله کارهای مختلف ،کسی را گول می زنند و تحت فشار قرار می دهند.

4-بلاها و مصیبتهای اجتماعی نیز  که دارای نوعی شدت و سختی هستند؛به منظور آزمایش انسانها و جوامع می باشند.

بنابراین فتنه را می توان آزمایش به وسیله سختی ها دانست که دارای ابعاد فردی و اجتماعی است که در عملیات روانی فتنه انگیزی از این زمینه های فتنه بهره برداری می شود.

1-در بعد فردی

گردابهای فتنه به منظور آزمون انسانها در مسیر حرکت آنها قرار داده شده است تا نیک و بد از یکدیگر متمایز شوند.در این عملیات روانی در بعد مثبت برای افزایش غرور و خواهشهای انسانی بکار می رود و در جهت منفی،برای تخریب اعتقادات افراد مورد بهره برداری قرار می گیرد.

همانطوریکه حضرت علی(ع)،آزمایش را جزء پدیده های ضروری زندگی اجتماعی انسانها می داند،از آنجا که انسان دارای دو دسته گرایش حیوانی و انسانی است،گرایش های حیوانی که نشات گرفته از بعد مادی انسان است،او را به تفاخر،تکبر،ثروت طلبی،شهرت طلبی،خوش گذرانی،تجمل گرایی و رفاه می کشاند و گرایش های معنوی و خدائی ،انسانها را به سمت خداجوئی،مردم گرایی،آزادی در چهارچوب دین و قانون هدایت می کند.

2-فتنه انگیزی در بعد اجتماعی

در این بعد،فتنه به عنوان یک پدیده ی اجتماعی مورد مطالعه قرار می گیرد،در این صورت،فتنه مانند سایر پدیده های اجتماعی دارای ماهیتی جمعی است که نتایج  و اثرات آن نه بر رفتارهای فردی،بلکه در وهله ی اول بر رفتارهای جمعی افراد یا بر کنش های اجتماعی آنان مورد توجه قرار می گیرد.در این بعد،فتنه پایه و اساس عملیات روانی فتنه انگیزی قرار می گیرد.

3-فتنه انگیزی بعنوان عملیات روانی

در این بعد فتنه بعنوان یک عملیات روانی،با ترکیبی از شیوه های مختلف فریب،ترور،تحیر و گمراهی و وحشت،ترس،...و زمینه های قرار گرفتن آن برای عملیات روانی مطرح می باشد که با ابتکار فردی و اجتماعی آن تناسب هایی وجود دارد.

انواع فتنه انگیزی ها

با مطالعه ی مصادیق و مواردی که حضرت علی(ع) در نهج البلاغه به عنوان فتنه از آنها یاد کرده اند،می توان گفت آن حضرت بر اساس ملاک ترکیبی زمان،ویژگیها و میزان گستردگی،فتنه انگیزی ها را تقسیم کرده اند.بعثت پیامبر(ص) ملاک تقسیم بندی زمانی ایشان است،بنابراین بر اساس این ملاک ،فتنه انگیزی ها به پیش و پس از بعثت تقسیم می شوند.

این عملیات،پس از بعثت در عبارات نهج البلاغه به عنوان فتنه ی جاهلیت معرفی شده که امام علی(ع) در موارد مختلفی به ویژگیهای آن پرداخته اند.این ویژگیها،پس از بعثت،قابل تقسیم به قبل از حاکمیت ،دوره ی حاکمیت و بعد از حاکمیت حضرت علی(ع) است.

مهمترین فتنه انگیزی بعنوان عملیات روانی قبل از حاکمیت،فتنه خلافت،فتنه ی قتل عثمان است و دوره ی حاکمیت علی(ع) فتنه های جمل،صفین و نهروان است.پس از حاکمیت نیز همان فتنه ی بنی امیه است.


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : شنبه ۱٩ تیر ۱۳۸٩ | ٤:٥٤ ‎ب.ظ | نویسنده : محمد | نظرات ()
.: Weblog Themes By SlideTheme :.